Apstrakt

Ovaj rad predstavlja interdisciplinarno istraživanje sedmovekovne povesnice roda Maričića i njegovih ogranaka (Mrdaka i Mrdakovića), prateći njihovu hronološku i geografsku vertikalu od srednjovekovnog raško-ibarskog jezgra do dinarskog refugijuma (utočišta). Primenom integrisanog metodološkog modela koji spaja paleogenetiku (BigY-700 analiza filogenetskog čvorišta E-FGC11450 i komparacija sa arheogenetskim uzorkom SRB_Med3 iz Studenice), arhivska dokumenta (osmanski defteri, Konarevska tapija iz 1650) i etnološku analizu dinarskog usmenog predanja, uspešno su verifikovane hipoteze o biološkom i onomastičkom kontinuitetu roda.

Rad detaljno analizira strukturne slojeve usmene tradicije i fenomen bifurkacije (račvanja) roda nakon Kosovske bitke (1389) na dva diferencirana modela opstanka pod osmanskom vlašću: dolinsko-vlasnički (srpski) i planinsko-plemenski (dinarski). Posebna pažnja posvećena je etnološkim mehanizmima očuvanja onomastičkog relikta Maričića unutar bratstva Mrdak kroz više od pet vekova disperzije, gde su institucija odiva, krsna slava i zavetna reč funkcionisale kao primarni čuvari kolektivnog identiteta. Rezultati istraživanja pružaju značajan doprinos srpskoj mikroistoriji, uspešno osporavajući tradicionalnu istoriografsku dogmu o potpunom diskontinuitetu predosmanskog stanovništva u centralnim dolinama Balkana i rehabilitujući naučnu pouzdanost usmene tradicije u rigidnim strukturama patrijarhalnog društva kada je ona potvrđena egzaktnim genetskim markerima.

Ključne reči: Maričići, Mrdaci, paleogenetika, BigY-700, usmeno predanje, srpska mikroistorija, dinarsko društvo, onomastički kontinuitet.

1. Paleogenetski supstrat i hronološko sidro: Analiza uzorka SRB_Med3 u kontekstu filogenije E-FGC11450

1.1. Metodološki značaj arheogenetike u mikroistoriji

U klasičnoj istoriografiji, rekonstrukcija povesnice neplemićkih ili sitnovlastelinskih rodova na Balkanu pre 15. veka često nailazi na nepremostiv zid usled nedostatka narativnih izvora. Primena arheogenetike, odnosno analize drevne DNK (aDNA), suštinski menja ovaj metodološki pejzaž. Pracenjem mutacija na Y-hromozomu (koji se nepromenjen prenosi sa oca na sina, izuzev retkih nasumičnih mutacija poznatih kao SNP – Single Nucleotide Polymorphism), dobijamo neoboriv biološki arhiv.

U ovom radu, arheogenetika se ne koristi kao pomoćna disciplina, već kao primarni verifikacioni mehanizam koji uspostavlja nultu tačku kontinuiteta roda Maričića i njegovih ogranaka (Mrdaka i Mrdakovića).

1.2. Arheološki i hronološki okvir nalaza SRB_Med3 (Studenica)

Ključni dokaz o dubokoj autohtonosti ovog genetskog koda u ibarskom basenu predstavlja paleogenetski uzorak označen u naučnoj literaturi kao SRB_Med3.

• Lokacija i kontekst: Uzorak je ekshumiran u kompleksu manastira Studenica, najvažnijeg duhovnog i političkog centra rane nemanjićke države.
• Datiranje: Stratigrafskom i radiokarbonskom analizom uzorak je precizno datiran u 12. vek, što se hronološki poklapa sa erom Stefana Nemanje i podizanjem same Studenice.
• Antropološki značaj: Sahranjivanje unutar ili neposredno uz manastirski kompleks ovog ranga u 12. veku ukazuje na to da je individua pripadala lokalnom supstratu (lokalnom plemstvu, ktitorskom krugu ili manastirskom staležu) koji je bio integralni deo društvene strukture rane Raške.

1.3. Filogenetska dekonstrukcija i pozicioniranje mutacije FGC11450

Genetska analiza uzorka SRB_Med3 potvrdila je pripadnost makro-haplogrupi E-V13, ali sa ključnim nizvodnim mutacijama koje su definisale modernu strukturu stanovništva unutrašnjosti Balkana.

Mutacija FGC11450 i njoj srodne nizvodne grane (poput FT40236 detektovane kod studeničkog uzorka) formiraju se u kasnoj antici i ranom srednjem veku. To je period seobe naroda i kolapsa rimske administrativne mreže. Opstanak ove grane u slivu Ibra svedoči o postojanju demografskog rezervoara koji je preživeo smenu epoha i uspešno se integrisao u kasniji slovenski državni sistem.

1.4. Genetska konvergencija: Spajanje Maričića, Mrdaka i Mrdakovića

Značaj uzorka SRB_Med3 ogleda se u tome što on predstavlja filogenetsko račvanje (bifurkaciju) i naučnu potvrdu hipoteze $H_1$. Kada uporedimo BigY-700 rezultate savremenih Maričića sa testiranim pripadnicima bratstva Mrdak i Mrdaković, uočava se sledeće:

Naučni konsenzus: Savremeni Maričići iz doline Ibra (Moravički kraj, Konarevo) i crnogorsko-brdski Mrdaci/Mrdakovići dele zajedničkog pretka koji je živeo znatno nakon uzorka SRB_Med3, tačnije u 14. veku.

To znači da je uzorak iz Studenice iz 12. veka zapravo “pradeda” zajedničkog pretka koji će u 14. veku u Brnjaku na Ibru (prema predanju, Brnja i Brajilo Maričić) formirati rod koji će se pod pritiskom osmanske invazije podeliti na:

1. Maričiće koji ostaju verno vezani za matični ibarsko-moravički prostor i zadržavaju primarno prezime.
2. Mrdake i Mrdakoviće koji kroz vojničku funkciju (merdek – barjaktar) i povlačenje u planinski plemenski sistem formiraju specifičan dinarski etnos, ali zadržavaju u usmenom predanju svest o raškom i vlastelinskom poreklu od Maričića.

Arheogenetski profil SRB_Med3 tako funkcioniše kao materijalni dokaz koji povezuje geografski raskinute sudbine ova tri ogranka, dokazujući da njihova povezanost nije plod naknadne romantičarske konstrukcije, već egzaktna biološka činjenica.

2. Istorijska bifurkacija roda Maričića nakon 1389. godine: Od raške vlastele do dinarskih bratstava

2.1. Društveno-politički slom Raške i fenomen sitnog plemstva krajem 14. veka

Katastrofalni porazi srpske feudalne vojske na Marici (1371) i Kosovu (1389) nisu označili samo pad državnopravnog suvereniteta, već su pokrenuli duboke tektonske poremećaje u socijalnoj strukturi stanovništva. Srednjovekovni vlastelinski slojevi unutrašnjosti, posebno u raškom i ibarskom basenu koji se našao na direktnom udaru osmanskog nadiranja, bili su stavljeni pred fatalan istorijski izbor.

Padom matičnih teritorija pod privremenu upravu oblasnih gospodara, a potom i pod direktan osmanski vojno-feudalni sistem, sitno vlastelinstvo – kojem je pripadao i rod utemeljen od strane Brnje Maričića u Brnjaku oko 1330. godine – izgubilo je svoj dotadašnji pravno-ekonomski oslonac. U tom trenutku nastupa proces destabilizacije i teritorijalne disperzije roda. Dok delovi porodice biraju ostanak na vekovnim ognjištima kroz strategiju ekonomske pasivizacije i dolinske mimikrije, vojnički eksponirani delovi roda pokreću migracioni talas ka neprohodnim planinskim refugijumima (pribežištima) na jugu i zapadu.

2.2. Brajilo Maričić „Mrdak“: Onomastička transformacija i kosovski rez

U središtu procesa koji u teoriji mikroistorije nazivamo bifurkacija (račvanje) roda, nalazi se istorijska i predanjska figura Brajila Maričića Krunoslava, sina Brnjina. Njegova biografija svedoči o prenošenju vojničke funkcije u sferu onomastike (nauke o imenima), što je ključni mehanizam za preživljavanje u nestabilnim vremenima.

Etimološki obrt: Prema sačuvanom predanju unutar dinarskog ogranka, Brajilo Maričić nakon učešća u Maričkoj bitki dobija nadimak Mrdak – koji korene vuče iz tursko-arapskog leksema merdek (barjak, barjaktar).

Ova onomastička transformacija je od izuzetnog naučnog značaja. Ona ukazuje na to da je predak roda obavljao istaknutu vojničku funkciju u smutnim vremenima prelomnih bitaka. Pogibija Brajila Maričića Mrdaka na Kosovu Polju 1389. godine, pod zastavom Ivana I Kastriota, označava prelomnu tačku (rez) nakon koje se dotadašnje koherentno porodično stablo nepovratno deli na dve grane sa potpuno različitim društvenim sudbinama.

2.3. Formiranje ogranaka Mrdak i Mrdaković kroz dinarski refugijum

Nakon 1389. godine, Brajilovi sinovi trajno napuštaju raški prostor i, zadržavajući očev vojnički nadimak kao novo prezime, započinju višedecenijsku vojničku epopeju. Njihovo kretanje prati dinamiku hrišćanskog otpora na prostorima današnje Albanije i Crne Gore:

• Zetsko-albanska faza: Ratovanje uz Đurđa Kastriota Skenderbega i privremena integracija u tamošnje vojničke redove. Nakon unutrašnjih turskih intriga i pritisaka, rod se povlači na teritoriju Zete pod upravom Balšića.
• Plemenska diferencijacija: Dolazak u Lužane (dolina Zete, mesto Sretnja) u savezu sa Bijelim Pavlom, gde se beleži faza balansiranja između katoličkog zakona i očuvanja pravoslavne tradicije (slavljenje pravoslavnog Božića), što odražava specifičan kulturno-istorijski ambijent stare Zete 15. veka.

Nakon sloma Lužana, nastaje sekundarna disperzija koja formira modernu strukturu crnogorsko-brdskih i hercegovačkih ogranaka:

2.4. Komparativna analiza adaptivnih strategija: Dolinski kontinuitet nasuprot planinskom pribežištu

U kontekstu dokazivanja hipoteze $H_2$, ovaj rad uspostavlja jasnu distinkciju između dva modela opstanka istog biološkog supstrata (E-FGC11450):

A. Dolinsko-vlasnički model (Matični Maričići)

Ova grana svesno odbacuje plemensku militarizaciju. Ostanak u dolinskim sistemima Ibra i Moravice zahtevao je integraciju u pravne i poreske okvire novog osmanskog poretka. Rezultat ove strategije jeste rano fiksiranje u turskim defterima (zaselak Maričići u Komadinama 1525/1560) i pravni kontinuitet vlasništva nad zemljom, što kulminira konarevskim dokumentom Joanikija Maričića iz 1650. godine. Ova grana zadržava primarno onomastičko nasleđe (prezime) i teritorijalnu stabilnost.

B. Plemensko-vojnički model (Mrdaci i Mrdakovići)

Nasuprot dolinskoj struji, ovaj ogranak opstaje kroz potpunu integraciju u dinarski plemenski sistem (Kuči, Bjelopavlići, Drobnjaci). Njihov opstanak zavisi od sposobnosti brze disperzije (migracije usled čestih turskih „razura“) i stalne vojne spremnosti kroz uskočke čete. Identitet se ovde ne čuva tapijama i njivama, već visokom svesti o plemenitom poreklu, koja se prenosi isključivo usmenim putem s kolena na koleno, uspešno čuvajući uspomenu na zajedničkog raškog pretka Maričića iz Brnjaka.

3. Arhivski kontinuitet u ibarsko-moravičkom koridoru: Od osmanskih deftera do konarevske tapije (16–17. vek)

3.1. Osmanski popisi (defteri) kao demografski indikatori stabilnosti roda

Dok se dinarska grana roda (Mrdaci) kroz 15. i 16. vek kretala kroz nepristupačne plemenske zone Brda i stare Crne Gore, matična struja Maričića u Srbiji izabrala je strategiju prilagođavanja unutar osmanskog administrativnog i fiskalnog sistema. Glavni naučni dokazi za ovu tvrdnju ne leže u narodnom predanju, već u pedantno vođenim osmanskim poreskim popisima – defterima.

Nakon uspostavljanja stabilne vlasti, turska administracija je sprovodila detaljne popise stanovništva i poseda radi ubiranja prihoda (džizije i haridža). Za istoriju roda Maričića od presudnog su značaja opširni popisi (defteri) za Smederevski sandžak i nahiju Užice iz 1525. i 1560. godine. Ovi izvori beleže stabilno prisustvo hrišćanskih kuća koje ne pokazuju znake migracione mobilnosti, što ukazuje na duboko ukorenjen lokalni supstrat koji uspešno opstaje kroz smenu državnih sistema.

3.2. Slučaj zaselka Maričići u Komadinama: Teritorijalno zaključavanje

U pomenutim defterima iz 16. veka, u okviru moravičkog kraja (širi prostor današnje Ivanjice, koji gravitira ka ibarskom basenu), zabeležen je izuzetno važan onomastički marker: zaselak Maričići u okviru sela Komadine.

U mikroistorijskoj analizi, pojava toponima ili ojkonima (naziva naselja) koji je izveden iz porodičnog prezimena u ranom osmanskom periodu predstavlja definitivan dokaz dva istorijska fenomena:

1. Dugotrajnost prisustva: Da bi jedno naselje u zvaničnom državnom popisu ponelo ime po određenom rodu, taj rod je morao biti dominantan, ekonomski stabilan i prisutan na tom mikro-prostoru generacijama pre samog popisa.
2. Fiksiranje onomastičkog obrasca: Dok je u većem delu Balkana u 16. veku preovladavao patronimski sistem (gde se prezime menjalo sa svakim kolenom, prema imenu oca), rod Maričića svedoči o ranom fiksiranju stalnog porodičnog imena, što je direktna odlika starog, predosmanskog vlastelinskog ili slobodnjačkog staleža.

3.3. Mikroistorijski prelom 1650. godine: Pravna i ekonomska analiza tapije Joanikija Maričića

Vrhunac arhivskog istraživanja i krunski dokaz kontinuiteta unutar same doline Ibra jeste privatno-pravni dokument iz 1650. godine, koji svedoči o kupovini zemljišnog poseda (njive) od strane Joanikija Maričića u selu Konarevu, neposredno uz Kraljevo.

Istorijski kontekst dokumenta: Ovaj ugovor o kupoprodaji, koji se danas čuva kao prvorazredni artefakt regionalne povesnice, nastaje svega četrdeset godina pre Velike seobe Srba (1690). On nam pruža uvid u ekonomsku moć i pravni status pojedinca u poznom periodu osmanske dominacije hrišćanskim dolinama.

Analizom ovog dokumenta dolazimo do sledećih naučnih zaključaka:

• Pravni kontinuitet (Tapu-sistem): Joanikije Maričić nastupa kao punopravni pravni subjekt koji pred osmanskim lokalnim vlastima kupuje i uknjižava imovinu. To demantuje starije istoriografske teze o potpunom obespravljenju hrišćanskog stanovništva u dolinama velikih reka.
• Geografska putanja: Konarevo se nalazi na strateškom mestu – u samom ibarskom koridoru, nedaleko od ušća Ribnice u Ibar, formirajući geografski trougao sa Studenicom (gde je pronađen uzorak SRB_Med3) i starim Brnjakom. Kupovina zemlje na ovoj lokaciji označava konačno teritorijalno lociranje matične struje porodice, koje će ostati neprekinuto do današnjih dana.

3.4. Komparativna hronologija dolinske stabilnosti naspram zatarjanskih migracija

Da bismo razumeli dinamiku celokupnog genetskog stabla roda ($E-FGC11450$), neophodno je uporediti istorijske procese koji u istom veku pogađaju dolinsku i dinarsku granične struje:

Ova komparacija jasno dokazuje opravdanost hipoteze $H_2$. Dok je dinarski model preživljavanja Mrdaka bio obeležen ciklusima ekstremnog vojnog naprezanja, stradanja i stalnih seoba, dolinski model Maričića u slivu Ibra obezbedio je miran, pravno dokumentovan i teritorijalno nepomeren kontinuitet kroz najmračnije vekove tuđinske vlasti.

4. Etnološka analiza i struktura usmenog predanja: Mehanizmi očuvanja sećanja na zajednički koren

4.1. Etnološki fenomen genealoškog pamćenja u dinarskom društvu

Očuvanje kolektivnog sećanja na poreklo i seobe unutar crnogorsko-brdskih plemena predstavlja jedinstven antropološki i etnološki fenomen na tlu Evrope. Izolovana u nepristupačnim planinskim masivima, bez oslonca na institucije pismenosti, ova društva su razvila usmenu kulturu kao primarni mehanizam očuvanja istorijskog i pravnog kontinuiteta. Genealogija ovde nije bila tek porodična hronika, već pravni dokument – svedočanstvo o plemenskoj pripadnosti, vlasništvu nad pasištima i društvenom statusu bratstva.

Vuk Stefanović Karadžić je među prvima uočio da brdska bratstva baštine stara prezimena sa religijskim pijetetom, prenoseći ih „sa kolena na koleno” kroz ritualizovane oblike usmene predaje. U tradicionalnom dinarskom društvu, brojanje „pasova” (generacija predaka u muškoj liniji) bilo je sastavni deo vaspitanja svakog muškog potomka. Ova svest o poreklu funkcionisala je kao moralni imperativ i kohezivni faktor koji je sprečavao asimilaciju sitnih rodova unutar većih plemenskih saveza.

4.2. Struktura i slojevi predanja bratstva Mrdak: Odvajanje istorijskog jezgra od epske stilizacije

Predanje koje je od zaborava sačuvao Rade Šorov Mrdak, a koje mapira istorijsku vertikalu od Brnje i Brajila Maričića do savremenih Mrdaka, poseduje jasnu troslojnu strukturu karakterističnu za narodnu epiku visoke vernosti:

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 1. MITOLOŠKI / EPSKI SLOJ:                                      │
│ Veze sa Kastriotima, Leka od Dukadjina, učešće u bitkama        │
└────────────────────────────────┬────────────────────────────────┘
                                 │
                                 ▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 2. MIGRACIONO-GEOGRAFSKI SLOJ:                                  │
│ Raška (Brnjak) ➔ Zeta ➔ Kuči ➔ Lužani ➔ Vraaneš ➔ Premćani    │
└────────────────────────────────┬────────────────────────────────┘
                                 │
                                 ▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 3. ISTORIJSKO-GENETSKO JEZGRO (Verifikovano):                   │
│ Koren Maričića, prelazak na nadimak Mrdak, muški kontinuitet    │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘

1. Istorijsko-genetsko jezgro: Predstavlja najstariji i najverniji sloj predanja. Činjenica da bratstvo koje vekovima nosi prezime Mrdak eksplicitno tvrdi da mu je primarno prezime Maričić, a mesto postanka Brnjak u Raškoj, jeste onomastički relikt koji se ne može objasniti naknadnim izmišljanjem tradicije. U tradicionalnom društvu niko nije uzimao tuđe, geografski udaljeno prezime, osim u slučaju stvarnog biološkog porekla.
2. Migracioni sloj: Pedantno beleženje stanica na migracionom putu (Kuči, Lužani, Brskut, Vraaneš, Premćani) zapravo opisuje istorijsku geografiju srpskih seoba. Svaka stanica u predanju poklapa se sa istorijskim periodima pritisaka i razura, pokazujući kako se rod prilagođavao geopolitičkim prilikama na Balkanu.
3. Epska stilizacija: Veze sa porodicom Kastriota (Skenderbegom) i učešće u sudbonosnim bitkama (Marička i Kosovska) predstavljaju klasične epske topose. Ovi motivi su služili za podizanje ratničkog i plemenitaškog prestiža bratstva u očima susednih plemena. Međutim, čak i u ovom sloju, etimološko objašnjenje nastanka nadimka Mrdak od reči merdek (barjaktar) ukazuje na stvarnu vojničku ulogu predaka u poznom srednjem veku.

4.3. Mehanizmi očuvanja onomastičkog relikta (Maričić) kroz vekove disperzije

Kako je svest o prezimenu Maričić preživela više od 500 godina unutar bratstva Mrdak, bez ikakvog pisanog traga u samoj Crnoj Gori? Etnološka istraživanja ukazuju na tri ključna socijalna mehanizma:

• Institucija odiva i porodičnog prijateljstva: Predanje pominje da su Mrdaci „prijateljevali preko odiva” sa okolnim plemenima. Prilikom udaje i sklapanja brakova, predanje o prastarom vlastelinskom poreklu porodice prepričavano je kao deo mirazne i statusne hronike, čime se sprečavao zaborav matičnog korena.
• Zavetna reč na samrti: Lik majke Mare (Mrde) Bulatović, koja na samrti svom sinu Jovanu otkriva da je njegovo pravo prezime Maričić, opisuje stvaran etnografski obrazac. U trenucima krize, razure ili promene sredine (odlazak iz Kuča u Moraču i Vrašćansku dolinu), najstariji članovi porodice imali su zavetnu dužnost da naslednicima prenesu „pravu istoriju” roda kako bi se izbeglo trajno stapanje sa tuđim bratstvima.
• Krsna slava kao marker identiteta: Očuvanje čvrste svesti o tome da je Sveti Đorđe (Đurđevdan) primarna krsna slava i izvorni duhovni koren čitavog roda. Kasniji prelazi pojedinih ogranaka na druge svetitelje (poput Svetog Jovana) u predanju se precizno prepoznaju kao iznuđeni, sekundarni zaštitni mehanizmi tokom prilagođavanja novom plemenskom okruženju (na Goliji ili u Morači), čime se u svedočenjima namerno čuvala distinkcija između pravog porekla i trenutne društvene mimikrije.

4.4. Egzaktna odbrana hipoteze $H_3$: Kada biologija potvrdi epiku

Uspostavljanjem konvergencije između usmenog predanja Mrdaka i savremenih rezultata BigY-700 testiranja roda Maričića, hipoteza $H_3$ dobija svoju punu naučnu verifikaciju.

Ono što je do juče tretirano kao porodična legenda sačuvana od strane Rada Šorova Mrdaka, danas se kroz poklapanje SNP mutacija na nivou E-FGC11450 prepoznaje kao egzaktna istorijska hronika. Genetsko podudaranje dokazuje da usmena tradicija dinarskog prostora, kada je zaštićena rigidnim patrijarhalnim strukturama i plemenskom organizacijom, može sačuvati informaciju o zajedničkom pretku i onomastičkom poreklu preko pola milenijuma sa zapanjujućom preciznošću. Time ovaj rad postavlja novi standard u metodologiji rekonstrukcije balkanske povesnice, demonstrirajući da se u narodnom pamćenju često kriju šifrovani istorijski izvori prvorazrednog značaja.

5. Zaključak: Sinteza rezultata i doprinos naučnoj metodologiji

5.1. Sinteza rezultata interdisciplinarnog istraživanja

Ovaj rad je demonstrirao visoku naučnu produktivnost i opravdanost primene interdisciplinarnog metodološkog trougla – paleogenetike, arhivistike i etnologije – na primeru rekonstrukcije povesnice roda Maričića i njegovih ogranaka Mrdaka i Mrdakovića. Rezultati do kojih se došlo kroz analizu materijalnih, pisanih i usmenih izvora uspešno su verifikovali sve tri postavljene naučne hipoteze ($H_1$, $H_2$ i $H_3$).

Genetski podaci dobijeni BigY-700 testiranjem savremenih potomaka, u korelaciji sa paleogenetskim profilom srednjovekovnog uzorka SRB_Med3 iz Studenice (12. vek), pružili su neoboriv biološki dokaz o autohtonosti i dubokoj ukorenjenosti filogenetskog čvorišta E-FGC11450 u ibarsko-raškom basenu. Time je dokazano da morfološki i geografski raskinuta prezimena Maričić, Mrdak i Mrdaković potiču iz istog genetskog i onomastičkog jezgra.

Istorijska analiza je potvrdila fenomen bifurkacije roda nakon Kosovske bitke (1389), gde su dokumentovana dva dijametralno suprotna, ali funkcionalna modela opstanka pod osmanskom vlašću: dolinsko-vlasnički (Maričići u Srbiji) i planinsko-plemenski (Mrdaci i Mrdakovići u dinarskom refugijumu). Konačno, konvergencija genetskih markera i usmenog predanja brdskih Mrdaka redefinisala je naučni status usmene tradicije, dokazujući njenu sposobnost da verno prenese istorijsku istinu preko više od pola milenijuma.

5.2. Sedmovekovna hronološka vertikala roda (1330–2026)

Na osnovu sintetizovanih izvora, rekonstruisana je neprekinuta istorijsko-biološka vertikala roda koja se proteže kroz sedam vekova balkanske povesnice:

5.3. Doprinos srpskoj mikroistoriji i metodološke implikacije

Naučni doprinos ove studije prevazilazi okvire monografskog prikaza jedne porodice i ogleda se u nekoliko ključnih istoriografskih tačaka:

• Demarkacija dogme o potpunom diskontinuitetu: Rad uspešno osporava stariju tezu romantičarske istoriografije o potpunom uništenju i neselektivnom rasejavanju predosmanskog stanovništva u dolinama centralnog Balkana. Primer Maričića u dolini Ibra dokazuje da su određeni rodovi, kroz strategiju pravne i ekonomske mimikrije, uspeli da zadrže teritorijalni, posedovni i onomastički kontinuitet na istom mikro-prostoru od srednjeg veka do modernog doba.
• Rehabilitacija usmene tradicije: Uvođenjem Y-DNK filtera kao objektivnog arbitra, ovaj rad je pokazao da narodna predanja crnogorsko-brdskih plemena ne treba apriori odbacivati kao mitsku fikciju. Kada je predanje zaštićeno rigidnim strukturama patrijarhalnog društva, ono zadržava frapantnu hronološku i geografsku tačnost u svom istorijskom jezgru.
• Novi metodološki obrazac (Model integrisane genealogije): Ova studija postavlja standard za buduća istraživanja regionalne istorije Balkana. Ona dokazuje da se istorija običnog naroda i sitnog plemstva više ne može pisati isključivo prelistavanjem šturih arhivskih fondova, već zahteva hrabru sintezu prirodnih nauka (molekularne biologije i arheogenetike) i humanističkih disciplina.

Konačni zaključak ovog rada jeste da rod Maričića (sa svojim nizvodnim granama) predstavlja reprezentativni mikrokosmos ukupne balkanske istorije. Kroz njihove gene, arhivske tapije i epska sećanja prelomili su se svi ključni istorijski procesi regiona: od nemanjićkog uspona, preko kosovskog sloma i osmanskih vekova, pa sve do modernog naučnog doba koje je, nakon 700 godina, ponovo spojilo raskinute karike istog viteskog i težačkog lanca.